Basteja w Stargardzie to XVI-wieczna budowla obronna, która dziś pełni funkcję nowoczesnego oddziału Muzeum Archeologiczno-Historycznego. Ten masywny, półkolisty występ w murach miejskich przy Baszcie Tkaczy został odbudowany po zniszczeniach wojennych i od 2013 roku działa jako multimedialna przestrzeń wystawiennicza. Cztery kondygnacje ekspozycji opowiadają historię miasta od średniowiecza po XX wiek, łącząc zabytkową architekturę z interaktywnymi rozwiązaniami.

Historia bastei – od fortecy do muzeum

Gdy w XVI wieku zmienił się sposób prowadzenia wojen, Stargard musiał dostosować swoje fortyfikacje do ery broni palnej. Basteja powstała właśnie z tego powodu – jej grube mury z licznymi otworami strzelniczymi (kluczowymi i szczelinowymi) oraz taras artyleryjski na szczycie stanowiły odpowiedź na nowe zagrożenia. Niższe kondygnacje służyły do ostrzału z broni ręcznej, wyższe – jako magazyny uzbrojenia.

W XIX wieku, gdy budowla straciła znaczenie militarne, przerobiono ją na mieszkania. Dobudowano dodatkowe piętro z oknami i klatkę schodową od strony miasta, a całość nakryto stożkowym dachem. To właśnie dlatego dzisiejsza Basteja wygląda nieco inaczej niż jej renesansowe siostry – jej wygląd kształtował się przez trzy stulecia.

Zniszczenia 1945 roku zamieniły budowlę w ruinę. Przez kilkadziesiąt lat stała opuszczona, aż w latach 1979-1980 podjęto odbudowę i przekazano ją muzeum. Prawdziwe drugie życie rozpoczęło się jednak dopiero w 2013 roku, gdy po gruntownym remoncie otwarto tu multimedialną wystawę. Przy okazji powstał nowoczesny podziemny hol, który łączy zabytkową część z otoczeniem Parku Piastowskiego.

Basteja przy Baszcie Tkaczy to jedyna w pełni zachowana budowla tego typu w Stargardzie. Dwie pozostałe nie przetrwały do dziś, co czyni ją unikatem w skali całego Pomorza. W 2010 roku wraz z kolegiatą mariacką i murami obronnymi weszła na listę pomników historii.

Co zobaczysz w środku – wystawa na czterech poziomach

Zwiedzanie zaczyna się od poziomu -1, gdzie prezentowane jest średniowieczne Stargard. Z każdą kolejną kondygnacją przesuwasz się w czasie – przez epokę nowożytną aż po przełom XIX i XX wieku. Na wszystkich czterech piętrach czeka ponad 300 zabytków, około tysiąca rycin, map, archiwaliów, druków i fotografii.

Nie jest to jednak tradycyjna, zakurzona ekspozycja. Obok gablot z monetami i pieczęciami (do oglądania przez lupy) znajdziesz ekrany dotykowe, monitory, hologram i multisferę w kształcie kuli ziemskiej. W specjalnej strefie Multitouch można wybrać się na wirtualną wędrówkę szlakiem 15. południka. Dla najmłodszych przygotowano miniwykop archeologiczny – piaskownicę z ukrytymi „skarbami”, gdzie dzieci mogą poczuć się jak prawdziwi archeolodzy odkrywający naczynia, monety i inne tajemnicze przedmioty.

Z budynku prowadzi wyjście na zrekonstruowaną hurdycję – taras widokowy na murze obronnym. Stamtąd roztacza się widok na Park Piastowski i ulicę Sukienniczą, a całe miasto widać jak na dłoni.

Więcej niż muzeum – warsztaty, urodziny i escape roomy

Basteja to nie tylko wystawa do obejrzenia i wyjścia. Działa tu strefa edukacyjno-doświadczalna, gdzie odbywają się lekcje muzealne dla szkół, często z wykorzystaniem tabletów i innych nowoczesnych pomocy.

Ciekawym pomysłem są Urodziny w Muzeum – przyjęcia dla dzieci w wieku 6-15 lat w klimacie historii. Można wybrać scenariusz piracki, rycerski, czarodziejski albo podróż do przeszłości z (nie)zapomnianymi zabawami. Zamiast zwykłej sali zabaw – zabytkowe mury, zamiast standardowych gier – historyczne zagadki.

Co miesiąc odbywają się Muzealne Spotkania z Przeszłością – otwarte wykłady dla pasjonatów historii. W okresie ferii i wakacji organizowane są zajęcia dla dzieci, przez cały rok – warsztaty familijne dla całych rodzin. Dla dorosłych dostępne są escape roomy, które w oryginalny sposób łączą historię miasta z rozrywką.

Dla kogo to miejsce

Basteja sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi docenią interaktywne elementy i miniwykop archeologiczny – to muzeum, gdzie dzieciak nie usłyszy co chwilę „nie dotykaj”. Miłośnicy historii znajdą tu solidną dawkę informacji o dziejach Stargardu, bez encyklopedycznego zanudzania.

Obiekt jest przystosowany dla osób z ograniczeniami w poruszaniu się, więc wózek nie stanowi problemu. Jest toaleta. Jeśli zwiedzasz Stargard i masz godzinę-dwie do wykorzystania, Basteja to dobry punkt na trasie – zwłaszcza że znajduje się tuż przy Parku Piastowskim i Bramie Pyrzyckiej.

W maju Basteja uczestniczy w Stargardzkiej Nocy Muzeów, a w czerwcu przed budynkiem w Parku Piastowskim organizowany jest Dzień Historyczny – festyn z rekonstrukcjami historycznymi i licznymi atrakcjami.

Informacje praktyczne – godziny, ceny, dojazd

Godziny otwarcia:

• Poniedziałek – zamknięte
• Wtorek-piątek: 10:00-17:00
• Sobota: 10:00-14:00
• Niedziela: 10:00-17:00

Ceny biletów: Warto wiedzieć, że w czwartki wstęp jest bezpłatny. W pozostałe dni obowiązują bilety wstępne (szczegółowy cennik najlepiej sprawdzić na stronie muzeum-stargard.pl, bo mogą się zmieniać). Dostępny jest bilet łączony z główną siedzibą muzeum na stargardzkim rynku – jeśli planujesz zwiedzić obie lokalizacje, to dobra opcja.

Adres: Park Piastowski 1, 73-110 Stargard

Kontakt: tel. 91 577 18 85

Jak dojechać: Basteja znajduje się w Parku Piastowskim, w południowo-zachodniej części stargardzkich obwarowań miejskich. Jeśli zwiedzasz centrum miasta, wystarczy podążać w kierunku Bramy Pyrzyckiej – Basteja jest tuż obok, przy Baszcie Tkaczy. Z rynku to kilka minut spacerem.

Ile czasu przeznaczyć: Na spokojne zwiedzanie wystawy potrzeba około godziny, może półtorej jeśli chcesz dokładnie przestudiować wszystkie multimedia i wyjść na taras widokowy. Z dziećmi, które będą chciały pobawić się w miniwykopie, warto zarezerwować dwie godziny.