W niewielkim parku przy ulicy Parkowej w Goleniowie, tuż obok siedziby nadleśnictwa, stoi masywny głaz z czarną granitową tablicą. Na pierwszy rzut oka można go przeoczyć między starymi drzewami, ale warto się zatrzymać – to jeden z dwóch kamieni, które opowiadają historię tego miejsca. Pierwszy upamiętnia Ignacego Jana Paderewskiego, drugiego patrona parku, drugi sięga znacznie głębiej w przeszłość Pomorza.

Choć park oficjalnie nosi imię słynnego kompozytora i premiera, przez lata funkcjonował bez formalnej nazwy. Dopiero w 2019 roku goleniowscy urzędnicy odkryli, że ani archiwum, ani magistrat nie posiadają dokumentów potwierdzających nadanie nazwy. Zwyczajowa tradycja musiała zostać usankcjonowana uchwałą rady miejskiej.

Głaz Barnima – ślad średniowiecznego Pomorza

Większy z głazów to Barnimstein, kamień poświęcony Barnimowi I, księciu szczecińskiemu i pomorskiemu z dynastii Gryfitów, który żył w latach 1210-1278. To postać kluczowa dla historii regionu – za jego panowania Pomorze Zachodnie przeżywało okres względnej stabilizacji po burzliwych czasach walki o niezależność.

Nie każdy wie, że tego typu kamienie pamiątkowe były popularne w Prusach na przełomie XIX i XX wieku. Barnimstein pojawił się w Goleniowie jako część szerszego ruchu upamiętniania lokalnej historii, choć dokładne okoliczności jego ustawienia pozostają słabo udokumentowane.

Barnim I zapisał się w historii jako fundator licznych klasztorów i miast na Pomorzu. To za jego panowania region zyskał wiele praw miejskich wzorowanych na prawie magdeburskim.

Tablica Paderewskiego na granitowym głazie

Drugi głaz zyskał nowe życie w listopadzie 2020 roku, kiedy Instytut Pamięci Narodowej zainicjował wymianę starej tablicy na nową, wykonaną z czarnego granitu. Na powierzchni wygrawerowano wizerunek Ignacego Jana Paderewskiego, jego autograf oraz fragment zapisu nutowego Mazurka Dąbrowskiego – polski hymn narodowy to nieprzypadkowy wybór.

Paderewski był nie tylko wirtuozem fortepianu i kompozytorem światowej sławy, ale przede wszystkim jednym z ojców odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Jako premier i minister spraw zagranicznych reprezentował młode państwo na konferencji pokojowej w Wersalu. Tablica w Goleniowie podkreśla właśnie ten aspekt jego działalności – patriotyczny i polityczny.

Obelisk napoleoński i burzliwe czasy wojen

Park kryje jeszcze jeden zabytek historii – obelisk z napisem „13 Oktober. 1813 – 1913”. Wzniesiono go w setną rocznicę opuszczenia miasta przez wojska napoleońskie, które stacjonowały tu podczas kampanii lat 1806-1813.

Dla mieszkańców Goleniowa i okolic tamte lata były czasem nieustannego zagrożenia. Przez miasto przetaczały się armie wszystkich stron konfliktu – rosyjska, pruska i francuska. Grabieże, rekwizycje żywności, przymusowe zakwaterowanie żołnierzy – to codzienność mieszkańców małych miast w strefie działań wojennych. Obelisk z tablicą informacyjną przypomina o tym trudnym okresie.

Rok 1813 był przełomowy dla całej Europy – to wtedy wojska koalicji antyfrancuskiej pokonały Napoleona w bitwie pod Lipskiem, zmuszając jego armie do wycofania się z terenów niemieckich, w tym z Pomorza.

Starodrzew i ścieżka przyrodnicza

Głównym atutem parku pozostaje przyroda. Wyznaczona ścieżka przyrodnicza prowadzi między dorodnych okazów lipy, dębu szypułkowego i buka pospolitego. To drzewa mające po kilkadziesiąt, a niektóre nawet ponad sto lat.

Wiosną lipowe aleje pachną intensywnie, latem dają gęsty cień. Jesienią park zmienia barwy, a zimą odsłania architekturę pałacyku myśliwskiego, który dziś mieści siedzibę Nadleśnictwa Goleniów. Budynek nie jest dostępny dla zwiedzających, ale jego sylwetka między drzewami tworzy malowniczy widok.

Przez park przebiega także ścieżka rowerowo-piesza łącząca centrum Goleniowa z osiedlem Helenów. Miejscowi chętnie korzystają z niej na codzienne spacery – to krótka, przyjemna trasa z dala od głównych ulic.

Dla kogo to miejsce

Park nie jest typową atrakcją turystyczną z biletami i przewodnikami. To raczej miejsce na krótki, kilkunastominutowy spacer podczas przejazdu przez Goleniów lub postój w drodze na lotnisko w Szczecinie, które znajduje się zaledwie kilka kilometrów dalej.

Miłośnicy lokalnej historii znajdą tu trzy różne warstwy czasowe – średniowieczne Pomorze Gryfitów, czasy napoleońskie i dwudziestowieczną historię Polski. Rodziny z dziećmi mogą połączyć wizytę z lekcją przyrody na ścieżce edukacyjnej. Dla osób szukających chwili odpoczynku to po prostu zielona enklawa w niewielkim mieście.

Informacje praktyczne

Park znajduje się przy ulicy Parkowej w Goleniowie, bezpośrednio przy siedzibie Nadleśnictwa Goleniów. Dojazd samochodem jest prosty – z drogi krajowej nr 3 (trasa Szczecin-Gorzów) wystarczy skręcić w kierunku centrum miasta i kierować się na ulicę Parkową. Parking dostępny przy ulicy.

Wstęp do parku jest bezpłatny i dostępny przez całą dobę. Nie ma opłat, bramek ani godzin otwarcia. To przestrzeń publiczna, którą można zwiedzić w dowolnym momencie.

Na spacer warto przeznaczyć około 20-30 minut. Wystarczy to, żeby obejrzeć oba głazy z tablicami, obelisk napoleoński, przejść się ścieżką przyrodniczą i podziwiać starodrzew. Można połączyć wizytę z przejażdżką rowerem – przez park przebiega lokalna trasa rowerowa.

Goleniów leży 35 km na północny wschód od Szczecina, przy drodze krajowej nr 3. Dojazd z lotniska Szczecin-Goleniów zajmuje około 10 minut samochodem. Dla osób podróżujących komunikacją publiczną – z centrum Goleniowa do parku można dojść pieszo w około 15 minut.

W okolicy brak jest punktów gastronomicznych czy toalet publicznych – to typowy miejski park bez infrastruktury turystycznej. Warto zaplanować wizytę jako jeden z punktów szerszej wycieczki po Goleniowie lub okolicy.